Muzeum Szczecin w PRL
O muzeum
Historia społeczna i kultura materialna Szczecina w latach 1952–1989
01
Historia muzeum
Narracja wystawy dotyczy historii społecznej i kultury materialnej z okresu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (1952–1989). Na hasło „PRL" wielu się wzdryga. Można zastosować jakiś zamiennik w rodzaju „powojenna historia", „państwo socjalistyczne", „szczecińskie przełomy", ale to ten sam czas, z jego potwornościami i radościami.
Szczecin po wojnie był Dzikim Zachodem, miastem, którego pozostanie w „macierzy" było niepewne. Nienaruszalność granic zadeklarował w Szczecinie Nikita Chruszczow w lipcu 1959 r. Miasto-port było niepokorne, obywatelki i obywatele pokazywali komunistycznej władzy zaciśniętą pięść. Równolegle był film w panoramicznym Kosmosie, big beat na scenie Festiwalu Młodych Talentów, jubileuszowy obiad w Kaskadzie, paprykarz na biwaku, dżinsy z Odry, kaseta z Wiskordu w magnetofonie.
Muzeum Szczecin w PRL to samodzielna, koncepcyjna praca Justyny Machnik. Zaczęło się od autorskiej trasy spacerowej (04/2018) „Szczecin szlakiem PRL". Jej uzupełnieniem i bonusem była jednopokojowa wystawa (05/2019–11/2020), którą oglądali nieodpłatnie wyłącznie uczestnicy spacerów. Nastąpiła przeprowadzka do większego lokalu, trudy organizacyjne, ponad roczne tworzenie ekspozycji. Otwarcie muzeum nastąpiło w marcu 2022 r.
Muzeum wielokrotnie pojawiało się w materiałach dziennikarskich – lokalne media, TVN, Onet. Jest nagradzane (m.in. laureat marki „Zrobione w Szczecinie"), znalazło się w anglojęzycznym przewodniku Ministerstwa Spraw Zagranicznych „About Polska" (edycja z 2025 r.). Najważniejsze jednak, że jest doceniane przez Odwiedzających.
Trasa spacerowa PRL
Otwarcie muzeum
Wierzę, że wizyta w moim muzeum wzmacnia kompetencje kulturowe odwiedzających. Staram się przełamać stereotypowe postrzeganie wszelkich wystaw o PRL jako tych dla niewymagających odbiorców i bazujących wyłącznie na (re)sentymentach. Wystawy nie ogląda się w ciszy, zważywszy, że artefaktem jest także pamięć społeczna.
Od czwartku do piątku pracuję w lokalnej firmie IT, w piątki otwieram muzeum wyłącznie dla umówionych grup, a w weekendy dla indywidualnych Zwiedzających.
Po kilku latach funkcjonowania wiem, że ten projekt należałoby wspaniale rozwinąć. Muzeum powinno zaistnieć w innej, większej przestrzeni, z ulepszonym konceptem, kolejnymi rozwiązaniami wystawienniczymi. Przy zachowaniu hołdu dla prawdy oryginalnego przedmiotu dodać interaktywne, multimedialne pomysły. I dlatego jestem gotowa do kooperacji, do rozmów z Urzędami / instytucjami / środowiskiem biznesu. Muzeum, które edukuje i bawi, scala pokolenia, ale też szczecińską społeczność, jest miejscem spotkań popularyzujących historię, prezentuje ikoniczne szczecińskie miejsca, produkty, mieszkańców – to o wiele więcej niż produkt turystyczny.
02
O autorce
Justyna Machnik
Pomysłodawczyni · Przewodniczka Miejska
Rodowita szczecinianka, licencjonowana przewodniczka miejska, organizatorka miejskich wydarzeń, autorskie projekty (kamienice, stare rzemiosło, portiernie / punkty ochrony), dziennikarka Polskiego Radia Szczecin i Szczecin FM (współpracownik w l. 2007–2012), autorka artykułów o szczecińskich osobliwościach. W tygodniu pracuje w lokalnej firmie z branży IT, wspierając proces sprzedaży systemów informatycznych, a ponadto prowadzi Muzeum Szczecin w PRL. W Szczecinie lubi platany, chodnikowe płyty granitowe, mozaiki, kamienice, zaplecza miasta.
Do szkoły chodziła w fartuszku z tarczą na rękawie, na podwórku grała w gumę i robiła „niebka" („widoczki"), a po Wieczorynce spała na amerykance – czyli dziecko PRL.
Muzeum Szczecin w PRL to rozwinięcie jej opowieści o Szczecinie, a każdy przedmiot na wystawie to komunikat o tamtych latach i oczywisty nośnik pamięci.
03
Ważne informacje
- 1Wystawa o codzienności życia w okresie Polski Ludowej.
- 2Strefy tematyczne z podziałem na: Szczecin (miejsca, zakłady pracy, kultura, muzyka, smaki, drobiazgi), podróż w czasie, mieszkanie, działka, dzieciństwo, gabinet działacza partyjnego, handel, rzemiosło, sport i wypoczynek.
- 3Pokazanie typografii, wzornictwa, designu, zmierzenie się z fenomenem kultowości i nostalgii.
- 4Opisy w trzech językach: polskim, angielskim i niemieckim.
- 5Dzieciom podczas wizyty z rodzicami jest wręczana karta pracy czyli seria kilkunastu łamigłówek – zadania dostosowane do kierunku zwiedzania oraz sekwencji tematycznych i scenograficznych.
- 6Aktywizujące lekcje muzealne dla szkół podstawowych, średnich, uczelni.
- 7Możliwość zwiedzania dla grup o niestandardowej porze, np. wieczorem w dzień roboczy.
- 8Dni otwarcia: tryb nieregularny, zwyczajowo soboty i niedziele dla indywidualnych zwiedzających w godz. 12–15, a piątki dla grup po uprzedniej rezerwacji na wskazaną godzinę pomiędzy 09–15. Przed wizytą sprawdź Facebook – tam bieżące komunikaty.